كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )
199
ده سفرنامه ( فارسى )
جهت صادرات به خارج از كشور ندارد و فقط مقدار ناچيزى گندم ، برنج ، جو ، و بادام از طريق بوشهر به مسقط و ديگر بنادر خليجفارس صادر مىنمايد . تعدادى كارخانجات ابريشمبافى در كاشان و يزد وجود دارد كه تنها مصرف داخلى كشور را تأمين مىنمايد ليكن مقدارى از پارچههاى بافت اصفهان ، كاشان ، و يزد به روسيه صادر مىگردد كه در عوض طاقههاى ماهوت و مقاديرى كارد و ديگر وسايل آشپزخانه به ايران وارد مىگردد در حقيقت يزد مركز تجارت ايران بهشمار مىآيد و هر ساله مقادير زيادى به ازبكستان و تاتارستان و خراسان صادر مىگردد كه تجار و بازرگانان در مقابل مقدارى ابريشم ، فرش ، نمد ، وسائل كشمير وارد كشور مىنمايد بيشتر شهرهاى ايران فرآوردههاى محلى خود را به شهرهاى همجوار صادر مىنمايند در كرمان يك نوع شال بافته مىشود كه تنپوش مردم كمبضاعت را تشكيل مىدهد و مورد استفاده تمام مردم ايران قرار مىگيرد و از طرفى عمدتا مردم به خارجىها متكى هستند تا اجناس لوكس را در اختيار آنها قرار دهند . در ايران مقادير زيادى صمغ ، دارو ، انقوزه توليد مىگردد كه بيشتر آن فرآوردهها به هندوستان صادر مىگردد اخيرا آمريكائىها يكى دو كشتى به بوشهر و بصره فرستادند تا مقدارى ادويهجات به آن كشور حمل نمايند ليكن با ناكامى مواجه شدند زيرا كه به تجار داخلى اجازه داده نشده كه اجناس مورد نياز آنها را تهيه و تدارك نمايند . هر ساله مقادير زيادى مرواريد كه از نوع مرواريد سيلان گرانبهاتر است به هندوستان صادر مىگردد و همچنين مقدارى ناچيز شراب و گلاب نيز به خارج صادر مىگردد به روايت توارنيه Tavernier هر ساله مقدار چهار هزار و صد و بيست و پنج تن شراب در شيراز توليد مىگرديد ولى در حال حاضر چنين نيست